Chi phí thí nghiệm vật liệu xây nhà: Bê tông, thép và hồ sơ chất lượng

Trong báo giá xây nhà, chủ nhà có thể thấy dòng 'thí nghiệm bê tông, thép' nhưng không biết số mẫu, đơn vị thử hoặc mục đích của từng phép thử. Ngược lại có công trình không lập ngân sách kiểm tra từ đầu, đến lúc cần hồ sơ nghiệm thu mới phát sinh thêm tiền và thời gian.

Bài viết hướng dẫn cách đọc đầu bài kiểm soát chất lượng và dự toán dịch vụ thử nghiệm vật liệu. Không đưa số lượng mẫu bắt buộc chung vì còn phụ thuộc thiết kế, quy định áp dụng, chỉ dẫn kỹ thuật, khối lượng và lô vật liệu thực tế; kết quả thử nghiệm không thay thế giám sát thi công tại hiện trường.

Lập ma trận vật liệu – yêu cầu kiểm tra – vị trí/lô – người lấy mẫu – đơn vị thử – hồ sơ trước khi chọn giá gói.

1. Xác định việc kiểm tra cần thiết từ hồ sơ thiết kế

Thép cốt bê tông, bê tông thương phẩm, vật liệu xây trát và vật tư chống thấm có tài liệu chứng nhận hoặc yêu cầu thử khác nhau. Một số nội dung cần hồ sơ xuất xưởng, một số cần lấy mẫu hoặc kiểm tra tại hiện trường theo phạm vi thiết kế và quy định.

Trước khi thuê phòng thí nghiệm, người phụ trách kỹ thuật phải lập danh sách chỉ tiêu, điều kiện chấp nhận và thời điểm cần kết quả. Không nên lập bảng kiểm nghiệm mọi vật tư một cách máy móc, cũng không bỏ toàn bộ kiểm tra vì nhà chỉ vài tầng.

  • Lấy chỉ dẫn thiết kế, tiêu chuẩn và yêu cầu hợp đồng.
  • Tách chứng chỉ vật tư, thử nghiệm và kiểm tra tại chỗ.
  • Lưu danh mục yêu cầu có người phụ trách xác nhận.

2. Đối chiếu từng lô thép với chứng từ và phép thử phù hợp

Thép thanh vằn có yêu cầu sản phẩm trong TCVN 1651-2:2018 theo phạm vi áp dụng. Tên mác và đường kính ghi trên hóa đơn chưa thay thế mọi chứng từ; cần kiểm soát nguồn hàng, nhận dạng lô, chứng chỉ phù hợp và yêu cầu thử theo hồ sơ.

Số phép thử và cách lấy mẫu do quy định, người phụ trách kỹ thuật và kế hoạch kiểm tra xác định, không cố định theo số tầng. Chi phí cần nêu ai cắt mẫu, bảo quản, vận chuyển, loại phép thử, phí phát hành báo cáo và cách giải quyết khi kết quả không đạt.

  • Đánh số lô thép và lưu chứng từ vật tư.
  • Chốt chỉ tiêu, số mẫu theo kế hoạch có cơ sở.
  • Lưu biên bản lấy mẫu, niêm phong và kết quả tương ứng.

3. Lập kế hoạch lấy mẫu bê tông theo từng đợt đổ

Móng, cột, dầm và sàn có ngày đổ hoặc nguồn cung khác nhau. Việc lấy, bảo quản và vận chuyển mẫu cần được tổ chức đúng quy trình; nếu đến ngày thi công mới tìm nơi thử, có thể gây thiếu hồ sơ hoặc mẫu không còn đại diện cho công việc.

TCVN 4453:1995 là tài liệu thi công, nghiệm thu kết cấu bê tông cốt thép toàn khối còn được VSQI ghi còn hiệu lực. Các chỉ dẫn thử cụ thể phải đối chiếu tiêu chuẩn, hồ sơ kết cấu và phương án nghiệm thu thực tế, không dùng bài này làm định mức lấy mẫu.

  • Ghi lịch đổ, nguồn bê tông và mã công việc.
  • Phối hợp đơn vị lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển theo quy trình.
  • Lưu hồ sơ liên kết mẫu với vị trí, ngày đổ và nhà cung cấp.

4. So giá phòng thí nghiệm và dịch vụ hiện trường

Giá thử nghiệm có thể tính theo phép thử, bộ mẫu, chuyến lấy mẫu hoặc gói; chi phí vận chuyển, dụng cụ, thời gian chờ và báo cáo có thể nằm ngoài đơn giá. Hai đơn vị cùng báo 'thí nghiệm bê tông' chưa chắc có phạm vi tương đồng.

Chủ nhà cần xem năng lực thích hợp của đơn vị, phạm vi thử, mẫu báo cáo và thời gian trả kết quả phù hợp tiến độ nghiệm thu. Không chọn chỉ vì giá thấp nếu hồ sơ thiếu khả năng truy xuất lô, ngày lấy và điều kiện thử theo yêu cầu.

  • Yêu cầu bảng đơn giá từng phép thử và phí hiện trường.
  • Kiểm tra năng lực/điều kiện thực hiện các phép thử phù hợp.
  • Lưu hợp đồng kèm mẫu báo cáo và thời gian trả kết quả.

5. Dự trù thử lại và xử lý kết quả không đạt

Nếu mẫu không đạt hoặc bị nghi ngờ sai khâu lấy, bảo quản, các bên cần quy trình đánh giá chuyên môn và thử bổ sung khi có căn cứ. Tự lấy thêm mẫu không đúng quy trình để 'chọn kết quả đẹp' làm hồ sơ thiếu tin cậy và gây rủi ro chất lượng.

Ngân sách dự phòng nên ghi điều kiện ai trả phí thử lại, kiểm tra hiện trường hoặc đánh giá độc lập; việc quyết định khắc phục hoặc chấp nhận kết cấu thuộc trách nhiệm của người có thẩm quyền chuyên môn theo quy định áp dụng.

  • Ghi quy trình thông báo khi có kết quả bất thường.
  • Xác định trách nhiệm phí thử lại trong hợp đồng.
  • Lưu phương án xử lý và biên bản nghiệm thu tiếp theo.

6. Bàn giao hồ sơ kiểm soát chất lượng theo hạng mục

Phiếu kết quả thử chỉ có ý nghĩa khi đối chiếu được với lô vật liệu và công việc trong hồ sơ công trình. Chứng từ nguồn gốc, biên bản lấy mẫu, ngày thực hiện, đơn vị thử và kết quả cần được sắp xếp theo hạng mục để chủ nhà có thể kiểm tra về sau.

Không nhầm hồ sơ thí nghiệm với toàn bộ hồ sơ hoàn công: kiểm tra vật tư chỉ là một phần của quản lý chất lượng, vẫn cần giám sát, nghiệm thu công việc và xử lý sai lệch tại chỗ. Khi thanh toán phải đối chiếu đủ số đầu việc đã thỏa thuận và báo cáo nhận được.

  • Đối chiếu kết quả với mã lô và vị trí công trình.
  • Kiểm tra đủ chứng từ, chữ ký và phạm vi nghiệm thu.
  • Lưu hồ sơ điện tử và bản bàn giao cuối công trình.

Ví dụ cách lập bảng số đầu việc kiểm tra vật liệu

Số liệu chỉ là giả định minh họa, không phải báo giá KTHL.

  • Giả định hồ sơ kiểm tra dự kiến ba đầu việc lấy mẫu/kiểm tra bê tông và hai đầu việc với lô thép.
  • Đây là con số minh họa cách đếm, không phải tần suất hay số lượng mẫu bắt buộc.
  • Phạm vi, số phép thử, phương pháp và đơn giá phải do hồ sơ kỹ thuật và đơn vị thử xác nhận.
Hạng mụcCách tínhKết quả
Đầu việc bê tông giả địnhTheo kế hoạch minh họa3 đầu việc
Đầu việc thép giả địnhTheo kế hoạch minh họa2 đầu việc
Tổng đầu việc sơ bộ3 + 25 đầu việc
Số mẫu/phép thử thực tếTheo chỉ dẫn và lô vật liệuChưa xác định
Công lấy và chuyển mẫuTheo hợp đồng đơn vị thửCần báo giá
Tổng chi phí kiểm traPhép thử + lấy mẫu + vận chuyển + báo cáoTheo kế hoạch duyệt

Năm đầu việc chỉ là cấu trúc minh họa, không đại diện một nhà ở quy mô cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Nhà ở riêng lẻ có cần thí nghiệm tất cả vật liệu không?

Không nên kết luận chung; cần đối chiếu pháp luật áp dụng, hồ sơ thiết kế, hạng mục, hợp đồng và kế hoạch quản lý chất lượng.

Thí nghiệm bê tông có thay giám sát đổ sàn không?

Không. Kết quả vật liệu không thay thế kiểm tra cốt thép, cốp pha, quy trình thi công và nghiệm thu công việc.

Ai trả tiền lấy và vận chuyển mẫu?

Phải ghi rõ trong hợp đồng, gồm người chịu phí và trách nhiệm khi cần thử bổ sung hoặc thử lại.

Nên lưu hồ sơ thí nghiệm thế nào?

Liên kết kết quả với mã lô, vị trí hạng mục, ngày lấy, đơn vị thử và biên bản nghiệm thu có liên quan.

Nguồn tham khảo

  1. TCVN 4453:1995 – Kết cấu bê tông và bê tông cốt thép toàn khối: thi công và nghiệm thu
  2. TCVN 1651-2:2018 – Thép cốt bê tông: Phần 2, thép thanh vằn
  3. QCVN 18:2021/BXD – Quy chuẩn an toàn trong thi công xây dựng

Đọc tiếp theo tình huống

Xem tất cả 93 bài hướng dẫn chi phí xây nhà